स्थानीय सरकारको बजेटबाट बन्चित तराईका मुसहर समुदाय

चन्द्रनगर – राज्यले गरीब तथा पिछडिएका बर्गहरुको आर्थिक, सामाजिक तथा राजनीतिक विकासका साथै आयआर्जन र क्षमता विकासमा छुट्टाएको बजेट तराईका अति विपन्न माझी मुसहर समक्ष पुग्न सकेको छैन ।

शिक्षा, स्वास्थ, आयआर्जन र क्षमता विकासमा छुट्टाएको बजेटबारे सत प्रतिसत मुसहर समुदाय अनभिज्ञ रहेको एक सर्भेक्षणले देखाएको छ । अनडेफको सहयोगमा साउथ एशिया पार्टनरशिप नेपाल (साप नेपाल) द्धारा संचालित नेपालका स्थानिय सरकारमा लैङ्गिक उत्तरदायी सुशासन प्रवद्र्धन कार्यक्रम अन्तर्गत स्थानिय तहको निति योजना, कार्यक्रम, बजेट तथा खर्चको अध्ययन गर्न नागरिक प्रतिवेदन पत्र विधिको प्रयोग गरि तयार पारिएको प्रतिवेदन बिहीबार सर्लाहीको चन्द्रनगर गाउँपालिकामा पस््रतुतिको क्रममा जानकारी गराईएको हो ।

स्थानिय सरकारको बजेट तथा योजनामा महिला भित्रको पनि अति विपन्न मुसहर महिलाको सहभागीता,पहुँच, अवसर र सेवाको अवस्थाबारे जानरकारी लिने, स्थानीय तहको बजेट तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनमा माझी मुसहर समुदाय लाभान्वित भए÷नभएको अवस्था बारे समुदाय संग भेटेर तथा सामुहिक छलफल मार्फत अध्ययन गरेको प्रतिवेदन मुसहर अगुवा पचुलाल माझीले प्रस्तुत गरेका थिए । गाँउपालीकाले बिगत ५ बर्षमा गरेको खर्चको आधारमा तयार पारेको प्रतीवेदन अनुसार आर्थिक वर्ष २०७५÷०७६ देखी आर्थिक वर्ष २०७८÷०७९ सम्म मुसहर समुदायले स्थानिय सरकारले खर्च गरेको बजेटमा कुनै हिसा नपाएको दलित अगुवा पचु माझीले बताए ।

चन्द्रनगर गाउँपालिकामा पालीकाले गरेको र्खच तथा कायक्रमको आर्थिक बर्ष २०७८÷७९ को बजेटलाइ र्हेदा लक्षित समुदायसम्म बजेटनै नपुगेको देखिन्छ । त्यसमा पनि मुसहर समुदाय सम्म बजेट नै पुगेको छैन ।

मुसहर समुदायमा गरिएको एक सर्भेक्षणमा ८० प्रतीसत मुसहर समुदायमा वजेट वारे जानकारीनै नरहेको साप नेपालका कार्यक्रम संयोजक जनक कार्कीले बताए । महिलाहरूको लागि रोजगारी र आय आर्जनमा सहयोग गर्ने कार्यक्रमहरू स्थानीय व्यवस्थापन समितिहरू ः खानेपानी उपभोक्ता समिती, विद्यालय व्यवस्थापन समिति, उपभोक्ता समितीहहरूमा मुसहर महिलाको प्रतिनिधित्व शुन्य रहेको सर्भेक्षणले देखाएको छ ।

विभिन्न सरकारी निकाय, बिषयगत शाखाका प्रमुख तथा प्रतिनिधिहरु संग अन्र्तवार्ता लिनुका साथै महिला समुहका अगुवाहरु संग समुह छलफल र प्रश्नउत्तर बिधिमार्फत सर्भेक्षण गरीएको थियो । कार्यक्रममा मुसहर महिला सशक्तिकरण मन्चका अगुवाहरुले समुहमा बसेर हाल सम्म गरेका काम बारे प्रस्तुतकरण गरेका थिए ।

समुहकी अगुवा शिवकली देवी माझीले हाल सम्म कृषि समुह दर्ता गरेको, समुहको बैक खाता संचालन, बचत संकलन, क्षमता विकास तालिम संचालन,वाल विवाह, जाँड–रक्सी, जुवातासविरुद्ध जनचेतना अभिवृद्धि मुलक कार्यक्रम आयोजना गरेको, वडा कार्यलयमा बजेट माग गर्दै योजना बुझाएको, जन्म दर्ता, विवाह दर्ता र बिद्यालय भर्ना अभियान संचालन गरेको बताईन् । चन्द्रनगर गाँउपालिकाका उपप्रमुख गिता देवी महतोले मुसहर समुदायको अवस्था सुधार गर्न शिक्षामा बिशेष जोड दिर्नुे बताईन् ।

गाउँपालिकाको शिक्षा शाखा अधिकृत कमला बस्नेतले सरकारको नितिमा दलितलाई निशुल्क शिक्षाको व्यवस्था भएपनि कार्यान्वयनमा व्यवहारीक कठीनाई भएको बताउदै जनप्रतिनिधिहरुले यसप्रति चासो दिएर समाधान गर्नुपर्ने बताईन् । चन्द्रनगर गाँउपालिकाका अध्यक्ष राजकुमार महतोले पालिकामा जनसंख्याको आधारमा दोश्रो रहेको दलित माझी तथा तेश्रोमा रहेको मुस्लिम समुदायलाई लक्षित गरेर छुट्टै इकाई खडा गरेर सेवा सुविधा प्रवाह गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।

चन्द्रनगरमा तिन पुस्ता देखी बसोबास गर्ने मुसहर समुदायको नागरिकता,जन्म दर्ता, विवाह दर्ता नभएको हुदा सेवा सुविधा लिन बाट बन्चित भएको अवस्थामा पालिकाले छिट्टैनै घुम्ती शिविर संचालन गरेर वडा–वडामा गएर घटना दर्ता प्रकृयालाई पुर्णता दिने उनले प्रतिवद्धता व्यक्त गरे । उनले साप नेपालले मुसहर समुदायको विकासमा गरेको योगदानको प्रसंशा गर्दै धन्यवाद पनि दिए । वडा अध्यक्षहरुले पनि यस अभियानलाई सघाउने प्रतिवद्धता जनाएका छन् ।